กรอบบล็อกสกรีน
                                                                                 
Screen Printing Frames

                                                                                                                    โดย รุ่งทิพย์ อมรวชิรวงศ์  อาจารย์พิเศษและวิทยากร 
                                                                                                                    คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสิ่งทอ  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
                                                                                                                                            
           ปัจจัยสำคัญในการนำไปสู่การทำบล็อกสกรีนที่ดี อยู่ที่การเลือกหากรอบบล็อกสกรีนที่ดี เพราะกรอบบล็อกสกรีนที่ดี จะทำให้สามารถขึงผ้าสกรีนได้ง่ายและดีขึ้น เมื่อกรอบบล็อกสกรีนสามารถขึงผ้าสกรีนได้ตึงและเรียบสม่ำเสมอดี ก็จะได้บล็อกสกรีนที่มีคุณภาพ ซึ่งมีผลดีต่อการพิมพ์สกรีนนั่นเอง

คุณสมบัติของกรอบบล็อกสกรีน
กรอบบล็อกสกรีนที่ใช้ในงานพิมพ์ผ้า ควรมีคุณสมบัติ ดังนี้

1.  กรอบต้องสามารถขึงกับผ้าสกรีนได้ตามการใช้งาน
2.  กรอบต้องทนต่อแรงดึงในการขึงผ้าสกรีนได้ ไม่เสียรูปหรือชำรุด ในขณะขึง
3.  กรอบต้องคงรูปร่าง ไม่โค้งงอ และบิดเบี้ยว หลังจากขึงบล็อกสกรีน
4.  เมื่อขึงเสร็จแล้ว ผ้าสกรีนที่ขึงบนบล็อกต้องเรียบเสมอกันทุกมุมและทุกพื้นผิวผ้าทั้งหมด
5.  ในขณะใช้งานกรอบต้องทนต่อแรงกดของการพิมพ์สกรีนได้ดี



วัสดุที่ใช้ทำกรอบบล็อกสกรีน
        

                                                                           

        ไม้สักเป็นไม้ที่ใช้ทำบล็อกสกรีนกันมากที่สุด เพราะเป็นไม้ที่น้ำหนักเบา ไม่ยืดหรือหดตัวง่าย ไม่ผุง่าย และไม่บิดตัว ปลวกและมอดไม้รังควาญ ถึงแม้นว่าเก็บไว้นานๆ ก็ตาม  นอกจากนี้ไม้สักยังสามารถนำมาแปรรูปเป็นบล็อกสกรีนได้ง่ายมากอีกด้วย เนื้อไม้ก็ไม่แข็งมาก การเลื่อยไม้และการนำไม้มาเข้ามุมจึงทำได้ง่าย  ไม้สักสามารถรองรับกรอบบล็อกได้แทบทุกขนาดกรอบขนาดใหญ่จะแข็งแรง ทนทาน ไม่ต่างจากกรอบขนาดเล็ก สำหรับการนำไม้ยางหรือไม้เบญจพรรณมาใช้ทำกรอบบล็อกสกรีนจะมีขีดจำกัดเฉพาะบล็อกที่มีขนาดเล็กเท่านั้น เพราะไม้เหล่านี้จะมีคุณสมบัติตรงกันข้ามกับไม้สักหลายประการ หากเป็นไม้เนื้อแข็งที่ไม่บิดตัวง่าย ก็จะมีน้ำหนักมาก ทำให้คนพิมพ์สกรีนต้องออกแรงในการยกบล็อกมากตลอดเวลา อีกทั้งการนำมาประกอบเป็นกรอบบล็อกก็จะยากขึ้นด้วยเนื่องจากความแข็งของเนื้อไม้นั่นเอง

         การนำกรอบบล็อกไม้มาใช้ในการขึงผ้า  สามารถใช้ลวดแม็กซ์เย็บเพื่อยึดผ้าสกรีนให้ติดกับกรอบไม้ได้อย่างง่ายดายและต้นทุนการขึงผ้าต่ำ  อีกทั้งยังสามารถขึงผ้าสกรีนได้อย่างรวดเร็วด้วย
                                                                  

            อลูมิเนียมเป็นวัสดุโลหะที่นิยมนำมาทำกรอบบล็อกสกรีนเช่นกัน เพราะอลูมิเนียมมีน้ำหนักเบากว่ากรอบบล็อกไม้ ทนทานกว่า สามารถทนแรงดึงของผ้าสกรีนได้มากกว่า ราคาก็แพงกว่าด้วย  การใช้อลูมิเนียมมาทำบล็อกสกรีน เราสามารถเลือกขนาดเส้นและความหนาของอลูมิเนียมได้ตามความกว้างยาวของกรอบบล็อกสกรีนที่ต้องการทำ  การเข้ามุมกรอบบล็อกสกรีนอลูมิเนียมต้องใช้อาร์ก้อนในการเชื่อม ซึ่งจะไม่สามารถทำได้เองเหมือนกรอบไม้ จำเป็นต้องใช้ผู้ชำนาญงานด้านการเชื่อมโลหะขั้นสูงในการทำเท่านั้น
            การขึงผ้าสกรีนกับบล็อกสกรีนอลูมิเนียม ต้องมีเครื่องขึงช่วยในการขึงผ้าสกรีนเท่านั้น  จะขึงด้วยมือเหมือนการขึงผ้ากับกรอบไม้ไม่ได้ และต้องใช้กาวทากรอบบล็อกสกรีนในยึดผ้าสกรีนให้ติดกับกรอบบล็อกด้วย  ซึ่งมีต้นทุนที่สูงมากกว่าการทำบล็อกสกรีนจากไม้ 

                                                                        
              เหล็กเป็นกรอบบล็อกที่กำลังได้รับความนิยมในต่างประเทศ กรอบบล็อกเหล็ก เรียกอีกอย่างว่า Roller Frames กรอบบล็อกชนิดนี้รองรับแรงดึงได้มากที่สุด กรอบบล็อกสกรีนชนิดนี้ที่ทำมาจากเหล็กกลม เป็นกรอบบล็อกที่ทำขึ้นอย่างสำเร็จรูปในทุกขั้นตอน  กรอบบล็อกสกรีนชนิดนี้จะสามารถขึงผ้าได้เองโดยไม่ต้องพึ่งเครื่องขึงบล็อกสกรีนและกาวทากรอบบล็อกสกรีนเหมือนกรอบบล็อกอลูมิเนียมแต่อย่างได  กรอบชนิดนี้สามารถหมุนผ้าสกรีนให้ดึงได้ทุกขณะ ถึงแม้นว่าจะพิมพ์สกรีนไปแล้วก็ตาม กรอบจะสามารถหมุนผ้าสกรีนให้ตึงขึ้นมาอีกได้ และนอกจากนี้กรอบชนิดนี้ยังสามรถเก็บปลายผ้าสกรีนได้มิดชิดอีกด้วย

ผลเสียของกรอบล็อกสกรีนที่ไม่มีคุณภาพ
             

              กรณีกรอบบิดเบี้ยว เป็นลักษณะของกรอบบล็อกสกรีนที่เสียรูปเนื่องจากแรงดึงจากผ้าสกรีน  ผ้าสกรีนจะดึงกรอบสกรีนเข้าด้านในส่งผลให้บล็อกสกรีนบิดเบี้ยว ไม่เป็นกรอบสี่เหลี่ยม การบิดเบี้ยวของกรอบสกรีนเป็นสาเหตุให้เส้นด้ายของผ้าสกรีนและรูเปิดของผ้าสกรีนมีลักษณะเป็นคลื่นไปในทิศทางเดียวกันกับแรงดึง ส่งผลให้รูเปิดของผ้าสกรีนที่ขอบสกรีนเสียรูป ดังนั้นการบิดเบี้ยวของกรอบบล็อกสกรีนจะทำให้ความคมชัดของลวดลายที่พิมพ์ลดลง และทำให้ความตึงของผ้าสกรีนไม่สม่ำเสมอ สีที่พิมพ์จะได้ผลไม่คงเดิม และหากพิมพ์ผ้าหลายสีจะเกิดปัญญาการพิมพ์เหลี่ยมหรือการต่อลายของแต่ละสีไม่ถูกต้อง
              กรณีกรอบบิดงอ เป็นลักษณะจากการที่มุมใดมุมหนึ่งหรือมากกว่าหนึ่งของกรอบบล็อกสกรีนถูกดึงขึ้น ทำให้กรอบบล็อกสกรีนเสียรูปโดยเกิดการบิดงอจากระนามเดิมของผ้าสกรีน การบิดงอของกรอบสกรีนจะทำให้แรงดึงตลอดหน้าผ้าสกรีนไม่เท่ากัน และการขนาบเป็นระนาบเดียวกันระหว่างกรอบบล็อกสกรีนกับแป้นพิมพ์ผ้าไม่ดี ซึ่งส่งผลให้ระยะระหว่างผ้าสกรีนกับวัสดุที่จะพิมพ์สกรีน( (off-contact) ไม่สม่ำเสมอ และนอกจากนี้อาจจะเกิดผลเสียต่อขั้นตอนการโค้ตกาวถ่ายบล็อกสกรีน ซึ่งจะทำให้ความหนาของชั้นกาวถ่ายไม่เสมอกันหรือเกิดผลเสียต่อการฉายแสง ทำให้ได้ลายพิมพ์บนบล็อกสกรีนไม่ได้ตามที่ต้องการจริงๆ ในกรณีที่ต้องการงานที่มีความละเอียดของลายและผลลัพธ์ของการพิมพ์สกรีนระดับสูง

ปัจจัยสำคัญต่อการเลือกขนาดกรอบบล็อกสกรีน 

              ขนาดของกรอบ เป็นปัจจัยแรกที่ต้องคำนึงถึง เพื่อหาขนาดที่สมดุลกับงานที่ต้องการจะพิมพ์กับอุปกรณ์ เครื่องมือและเครื่องจักรที่ใช้อยู่    ขนาดของกรอบบล็อกสกรีนจะขึ้นอยู่กับลายที่ต้องการจะพิมพ์ บางที่จะเลือกขนาดของกรอบบล็อกตามลายพิมพ์ ลายพิมพ์เล็กก็จะเลือกขนาดกรอบเล็ก หากลายพิมพ์ใหญ่ก็จะเลือกกรอบใหญ่ตามกันไป   การทำเช่นนี้ก็จะขึ้นอยู่กับโต๊ะสกรีนและเครื่องสกรีนด้วย โต๊ะสกรีนที่มีระบบบังคับแบบรางอลูมิเนียมและเดือนหมุนเลื่อนอิสระ ก็สามารถเลือกขนาดกรอบตามลายพิมพ์ได้เล็กใหญ่ได้  แต่บางแห่งที่ใช้โต๊ะสกรีนแบบเสื้อสอด จะต้องใช้บล็อกสกรีนตามขนาดของแป้นพิมพ์ก็จะไม่สามารถเลือกขนาดตามลายพิมพ์ได้ เพราะต้องใช้ขนาดของกรอบตายตัว สำหรับบางแห่งที่ใช้เครื่องพิมพ์สกรีนก็ต้องคำนึงของมือจับบล็อกสกรีนของเครื่องที่มีค่ากำหนดของขนาดกรอบที่เครื่องรองรับได้ แต่ทั้งนี้ยังมีอีกหนึ่งประเด็นที่ต้องคำนึงถึงอีกหลังเลือกขนาดของกรอบที่ต้องการใช้ได้แล้ว คือพื้นที่ที่ลายพิมพ์ที่จะถ่ายลงบนบล็อกสกรีน  ซึ่งจะต้องคำนึงถึงพื้นที่ส่วนที่เหลือจากขอบทั้งสี่ด้านของลายพิมพ์กับกรอบด้านในด้วย ซึ่งควรจะมีพื้นเหลืออย่างน้อยที่สุดคือ 2.5 นิ้วทั้งสามด้าน ยกเว้นด้านพักสีจะต้องมีพื้นที่เหลือ 4 นิ้ว เป็นต้น 
              ความตึงของผ้าสกรีน   ในกรณีที่ต้องการขึงผ้าสกรีนให้มีแรงตึงผ้าสกรีนสูงๆ เรื่องขนาดของเส้นกรอบสกรีนก็มีความสำคัญตามมาด้วยอีกประการหนึ่ง   เพราการขึงผ้าสกรีนในตึงมากๆ จะเกิดแรงดึงกรอบเข้ามาหากันสูงตามไปด้วย หากเส้นกรอบมีขนาดเล็กเกินไปอาจจะไม่สามารถรองรับแรงตึงได้เพียงพอซึ่งจะทำให้กรอบบิดเบี้ยวหรือบิดงดได้  เส้นกรอบมาตรฐานสำหรับกรอบพิมพ์ผ้าไม่ว่าจะเป็นกรอบไม้หรือกรอบอลูมิเนียมก็ตาม จะอยู่ที่ 1X1.5 นิ้วเป็นหลัก ซึ่งเส้นกรอบขนาดนี้จะใช้กรอบ 18x24 นิ้ว เป็นหลักมาตรฐาน สำหรับกรอบอลูมิเนียมก็จะมีความหนาของเนื้ออลูมิเนียมอยู่ที่ 1.2 มิล หากต้องการทำกรอบที่มีขนาดใหญ่กว่านี้จำเป็นต้องเพิ่มขนาดเส้นกรอบให้ใหญ่ตามไปด้วยเช่นกัน  ขนาดที่ใหญ่กว่า คือ 1x2 หรือ 1.5x1.5  นิ้ว เป็นต้น ในทางตรงกันข้าม หากต้องการลดขนาดกรอบสกรีนให้เล็กกว่าขนาดมาตรฐาน ก็สามารถลดขนาดเส้นกรอบให้เล็กลงได้ ขนาดที่เล็กลงที่ใช้กัน คือ 1x1 นิ้ว เป็นต้น
              น้ำหนักของกรอบบล็อกสกรีน  น้ำหนักของกรอบบล็อกสกรีนจะสำคัญต่อการทำงาน ถ้ากรอบมีน้ำหนักมากเกินไปจะทำให้เหมื่อยล้าได้เร็วกว่าบล็อกสกรีนที่มีน้ำหนักเบา นอกจากนี้ยังจะทำให้ความเร็วของการพิมพ์ด้วยแรงคนหรือเครื่องพิมพ์ลดลงได้อีกด้วย ซึ่งจะส่งผลต่อไปถึงส่วนประกอบของเครื่องพิมพ์ทำให้เกิดสึกหรอเร็วกว่าอายุการใช้งาน ดังนั้นควรเลือกใช้กรอบบล็อกสกรีนที่มีน้ำหนักเบาจะดีกว่า ตัวอย่างเช่น ในกรณีที่ใช้กรอบไม้ ควรเลือกใช้กรอบไม้สักแทนไม้เนื้อแข็งที่มีนำหนักมาก หากต้องการเลือกใช้กรอบอลูมิเนียมที่มีเส้นกรอบแข็งแรงขึ้น ควรเลือกกรอบที่มีความหนามาตรฐาน 1.2 มิล ที่ซึ่งมีการเสริมโครงอลูมิเนียมในเส้น ไม่ใช่เลือกที่เนื้ออลูมิเนียมหนาขึ้นอย่างเดียว เพราะน้ำหนักของเส้นอลูมิเนียมอาจจะมากกว่าแบบเนื้อบางหน่อยแต่เสริมโครงในก็ได้
              เมื่อเราสามารถเลือกกรอบสกรีนได้ตามงานที่ต้องการจะพิมพ์สกรีน สิ่งที่ต้องทำกันต่อไปคือ การเลือกหาผ้าสกรีนที่มีความเหมาะสมกับงานพิมพ์สกรีนแต่ละประเภทของงานพิมพ์ผ้าที่ต้องการทำ และอีกหลายขั้นตอนที่จะต้องทำกันต่อไปเพื่อให้ได้บล็อกสกรีนที่ตรงกับจุดประสงค์ของงานที่ต้องการจริงๆ   

ที่มาของบทความนี้
เรียงความจากความรู้ความคิดและประสบการณ์การทำงานจริง โดยไม่ได้คัดลอกจากผู้ใดทั้งสิ้น ของ หจก. เอส.เค. สีและเคมี  ตั้งแต่ปี 2535

เอกสารเผยแพร่
ของ เอส.เค. สกรีน เทรนนิ่ง เซนเตอร์  ศูนย์ฝึกอบรมการพิมพ์สกรีนสิ่งทอไทย  ในเครือ หจก. เอส.เค. สีและเคมี
โดย รุ่งทิพย์ อมรวชิรวงศ์   อาจารย์พิเศษและวิทยากร คณะวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีสิ่งทอ  มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์  

ปรับปรุงล่าสุด
วันอาทิตย์ที่ 27 มิถุนายน 2553       


*ข้อมูลทั้งหมดที่ระบุไว้ในบทความข้างต้นนี้ รวมทั้งคำแนะนำต่าง ๆ ล้วนแต่มีพื้นฐานมาจากความรู้และความเข้าใจในปัจจุบันของผู้เขียนทั้งสิ้น และถือได้ว่าความรู้ดังกล่าวมีความถูกต้องแม่นยำแล้ว แต่อย่างไรก็ตามผู้เขียนยังไม่สามารถให้การรับประกันความถูกต้องแม่นยำของข้อมูลและคำแนะนำดังกล่าวได้ในทุก ๆ กรณี เนื่องจากผู้เขียนไม่อาจคาดคะเนได้ว่าผู้อ่านจะนำข้อมูลหรือคำแนะนำ ไปใช้เมื่อใด ทางด้านใดบ้าง และมีปัจจัยอะไรเป็นองค์ประกอบบ้าง ซึ่งสิ่งเหล่านี้ อาจเป็นสาเหตุของการเปลี่ยนแปลงได้ตลอดเวลาและผู้เขียนขอสงวนสิทธิ์ในการแก้ไขและเปลี่ยนแปลงข้อมูล และคำแนะนำข้างต้นตลอดเวลาด้วยโดยไม่มีการแจ้างให้ทราบล่วงหน้า*
  
แก้ไขล่าสุด ใน วันพุธที่ ๒๐ กรกฏาคม ๒๕๕๔ เวลา ๑๐:%M น.
 

เรียนสกรีนเสื้อฟรี

 
   ScreenPrintingSecret
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter
mod_vvisit_counterวันนี้266
mod_vvisit_counterเมื่อวาน516
mod_vvisit_counterสัปดาห์นี้3775
mod_vvisit_counterสัปดาห์ที่แล้ว3487
mod_vvisit_counterเดือนนี้9262
mod_vvisit_counterเดือนที่แล้ว15434
mod_vvisit_counterทั้งหมด1060105

Online (20 minutes ago): 7
Your IP: 54.224.102.26
,
Today: พ.ย. ๑๘, ๒๕๖๐